تحلیل بارندگی سالانه بندرعباس
ابوالقاسم حسین پور ۱
نواب کوهپایه ۲
۱) کارشناس ارشد آبخیزداری و معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی هرمزگان
۲)کارشناس ارشد اقلیم شناسی و مسئول اداره ارزیابی آبخیزداری
چکیده
در این تحقیق آماربارش ایستگاه سینوپتیک بندرعباس از سا ل میلادی 1957 تا 2012 به مدت 56 سال مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به بررسی صورت گرفته میانگین بارش 56 ساله بندرعباس برابر 172.4 میلی متر و میانگین حداقل بارش سالانه براساس صدک 10% برابر 22.4 و همچنین میانگین حداکثری بارش سالانه براساس صدک 90% برابر 434.96 میلی متراست . برازش یک خط به داده ها (رگرسیون خطی) نشان داد که بارش بندرعباس دارای روند پایداری بوده است وهمچنین نتایج تحلیل واریانس، تفاوت معنی داری درمیزان بارش حداقلی در سه فاز اول، سوم وفاز پنجم مشاهده نگردید که نشان می دهد که تغییر اقلیمی در بارش بندرعباس صورت نگرفته است. نوسان دوره های ترسالی و خشکسالی هر 11و یا 13 سال رخ میدهد. با توجه به تناوب و دوام خشکسالی نشان میدهد که خشکسالی ضعیف تا متوسط که دارای بیش ترین فراوانی وتناوب هستند، به طور میانگین دارای طول عمر برابر 3.5 سال بوده است که نشان می دهد بندرعباس با خشک سالی هیدرولوژیکی مواجه بوده است (بطور مشخص بیلان منفی آبخوان های زیرزمینی با کاهش سطح ایستابی و افت کمی و کیفی منابع آب بیانگر این امر است) و همچنین وجود فراوانی نسبتا خوب درسال های ترسالی شدید احتمال بروز خطرات مالی و جانی ناشی از سیل را افزایش داده است.
چهارمین مرحله از بارش های زمستانی در سال جاری از شب گذشته در هرمزگان آغاز شده و همچنان ادارمه دارد. بارندگی ملایم و تا این لحظه ( ساعت 20 : 8 ) جاری شدن سیلاب و آبگیری سازه های آبخیزداری گزارش نشده است.
با شروع سومین بارش زمستانه از دیروز در استان هرمزگان و تداوم آن طی امروز امیدواری به پایان یافتن دوره خشکسالی اخیر حاکم بر استان و شروع سالی با بارش نرمال و ترسالی قوت گرفته است. میزان بارش های انجام شده در برخی مناطق نسبتاٌ مناسب می باشد. شدت بارش ها کم و در خیلی از مناطق سیلاب جاری نشده است. بارش ها از شب گذشته در بندرعباس آغاز شده و همچنان ادامه دارد.
اجرای فعالیت های آبخیزداری موجب توسعه ظرفیت های گردشگری در مناطق مختلف استان هرمزگان گردیده است. هرمزگان از مناطق خشک کشور به شمار می رود. در اینگونه مناطق، خشکی محیط و کم آبی از محدودیت هایی است که موارد مختلف من جمله گردشگری طبیعت را متاثر و محدود نموده است. اکنون با گذشت بیش از دو دهه فعالیت چشمگیر آبخیزداری در هرمزگان و اجرای افزون بر 6000 سازه آبخیزداری و همچنین بالغ بر 000/100 هکتار فعالیت بیولوژیک و بیومکانیک آبخیزداری، در جای جای این استان، تفرجگاه های طبیعی در سایت های طرحهای آبخیزداری شکل گرفته است که مورد استفاده مردم قرار می گیرد.
در بسیاری از مناطق استان هیچگونه تفرجگاهی وجود ندارد و مردم این مناطق تنها از سایت طرحهای آبخیزداری بدین منظور استفاده می نمایند. جا دارد سرمایه گذاران حوزه گردشگری با بررسی ظرفیت های آبخیزداری، توسعه اکوتوریسم را در مناطق مختلف استان مورد توجه قرار دهند.



در پی بارندگیهای خوب صورت گرفته طی روزهای 28 و 29 دیماه سال جاری در سطح استان هرمزگان، 750 طرح آبخیزداری بطور کامل آبگیری و سرریز شدند. حجم کل نزولات جوی مهار شده در پشت سازه های آبخیزداری استان اعم از سیستم های پخش سیلاب، سدها و بندهای خاکی و سنگی ملاتی و دیگر سازه های آبخیزداری آبگیری شده طی این مرحله از بارش زمستانه مجموعا" افزون بر 100 میلیون مترمکعب برآورد شده است.
با بارش های انجام شده در دو نوبت طی دیماه امسال، حدود 30 درصد از ظرفیت سالانه سازه های آبخیزداری در سطح استان آبگیری شد. در این مرحله بارندگی، سیریک با 98 میلی متر و ابوموسی با 4/8 میلی متر به ترتیب بیشترین و کمترین میزان بارش استان را بین مراکز شهرستانها به خود اختصاص دادند. بیشترین میزان آبگیری طرحهای آبخیزداری در حوزه شرق استان در سطح شهرستانهای سیریک، بشاگرد، میناب و رودان اتفاق افتاده است. در این میان طرحهای آبخیزداری حوزه کنارجو و سراردود شهرستان سیریک با ذخیره 3 میلیون مترمکعب بارش، رکورد دار بیشترین میزان آبگیری بودند. وقوع سیل و طغیان رودخانه ها در مناطقی از شرق استان بویژه رودخانه گابریک در شهرستان جاسک موجب بروز خساراتی نیز گردید.
استحصال بارش های اخیر در مخازن طرحهای آبخیزداری در شرایط دوره خشکسالی طولانی حاکم بر استان در جهت حفظ تعادل اکولوژیک و پایداری اکوسیستم مناطق استان بسیار مهم ارزیابی می گردد و امید است با کنترل ریزشهای جوی صورت گرفته و تقویت پوشش گیاهی استان، خسارات خشکسالی سنوات گذشته به عرصه های منابع طبیعی استان ترمیم گردد.