خصوصیات بارز حوزه های آبخیز استان هرمزگان

اقلیم خشک، بارندگی کم با الگوی بارش رگباری با شدت بالا در مدت کوتاه، پراکنش نامناسب بارندگی، ضعف پوشش گیاهی (با سطح تاج پوشش کمتر از 10 درصد)، ضریب سیل خیزی بالا در 80% از سطح حوزه های آبخیز استان، تبخیر بیش از 3000 میلی متر در سال، وقوع خشکسالیهای مکرر و میزبانی همیشگی سیل و خشکسالی از خصوصیات بارز آبخیزهای هرمزگان است. 

شرایط ویژه استان به لحاظ محدودیت های اقلیمی، خشکی دائمی و خشکسالیهای مکرر از یک سو و از سوی دیگر ورود سیلاب از استانهای همجوار بویژه فارس و کرمان، و وجود منابع مطلوب آبی که هر ساله بصورت سیلاب در بارش های فصلی و رگبارهای بسیار تند از دسترس خارج می شود و همچنین شور شدن بخشی از منابع آب استان بواسطه عبور از گنبدهای نمکی و ورود به رودخانه های شور، اهمیت توجه خاص به آبخیزداری و مهار روانابهای سطحی را دو چندان می سازد. 

وجود سه سد مخزنی (استقلال، جگین و شمیل و نیان) بعنوان شاهرگهای حیاتی آب استان، اهمیت توجه به امر حفاظت خاک و کنترل فرسایش و رسوب در سطح حوزه آبخیز آنها در راستای حفظ عمر مفید سدهای مذکور ضرورتی اجتناب ناپذیر است. 

وضعیت نامناسب هندسه معابر شهری و سامانه زهکشی شهر بندرعباس

مدیریت سیلابهای شهری ضرورت توسعه پایدار شهر بندرعباس

توسعه شهرها بویژه در شهرهای بزرگ با الزامات و چالش های متعددی روبروست که بایستی در برنامه ریزی شهری مورد توجه قرار گیرند. موضوع سیلابهای شهری از جمله موارد مهمی است که در سالهای اخیر به مشکلی جدی در شهرهای بزرگ مطرح و پیامدهای آن توسعه پایدار شهر را تحت تاثیر قرار داده است. 

شهر بندرعباس از یک سو بواسطه موقعیت جغرافیایی و رژیم بارندگی آن به صورت رگباری با شدت بالا در مدت کوتاه و از سوی دیگر به دلیل رشد و توسعه چشمگیر آن بویژه طی دهه اخیر و همچنین نحوه استقرار آن با معضل سیلاب مواجه می باشد. ورود سیل و رسوب حوزه آبخیز مشرف به شهر بندرعباس به درون شهر و وضعیت نامناسب سامانه تخلیه سیلاب در سطح شهر موجب رها شدن سیلاب در سطح خیابان ها و معابر شهری و آبگرفتگی محلات و منازل مسکونی می گردد و در هر بارندگی مشکلات زیادی را برای شهروندان ایجاد می نماید. 

قرار گرفتن شهر بر روی اراضی پست و سیلگیر ساحلی و محدود شدن توسعه آن از شرق به رودخانه شور و از غرب به مجتمع های بندری و تاسیسات صنعتی موجب گسترش شهر در سنوات اخیر به سوی محیط های طبیعی ارتفاعات شمالی آبخیز مشرف به شهر و افزایش سیلابهای شهری گردیده است. بعلاوه از طرفی افزایش سطوح نفوذناپذیر محیط های شهری ناشی از توسعه شهر افزایش قابل ملاحظه روانابهای سطحی درون شهر را بدنبال دارد که تخلیه آن خارج از ظرفیت سامانه هدایت سیلاب موجود در سطح شهر می باشد. 

در این راستا انجام مطالعه جامع حوزه آبخیز شهر بندرعباس. شناسایی حریم آبراهه ها. پهنه بندی خطر سیل و شناسایی مناطق سیگیر. پهنه های پرخطر. شناسایی گلوگاها و موانع تخلیه بهنگام سیلاب در سطح شهر. به روز رسانی سامانه زهکشی و تخلیه سیلاب شهر و در نهایت توجه به آبخیزداری شهری و مدیریت سیلابهای شهری با توجه به روند گسترش شهر بندرعباس که داعیه پایتختی تجاری ایران را دارد ضرورتی اجتناب ناپذیر و یک الزام است.  

سیلابهای شهری و مشکلات آبگرفتگی معابر شهر بندرعباس

اولین بارش پاییزی شهر بندرعباس آبان ۱۳۹۱

  

عکس از سینا علیمردای