قدردان مردم نجیب هرمزگانم

خدا را شاکرم که به لطف او و مدد مردمان ساعی و مهربان هرمزگان، بار دیگر نام این دیار در عرصه ای که  نشان از دانستن ارزش واقعی آب و خاک دارد خوش درخشید و به شایستگی در صدر کشور قرار گرفت.

بر خود فرض می دانم از کوشش های فراوان کلیه فعالان آبخیزداری در سطح استان هرمزگان بالاخص جامعه خیرین آبخیزداری که در این اوضاع و احوال بحران خشکسالی و کم آبی بدرستی نیاز اساسی مردم را درک کردند و با مشارکت در اجرای طرحهای متعدد آبخیزداری برای اولین بار در کشور، پیشگامی هرمزگان را بار دیگر در سطح کشور به منصه ظهور رساندند، همچنین آبخیزنشینان، بهره برداران عرصه های منابع طبیعی، آبخیزداران نمونه استان و همکاران پرتلاشم در معاونت آبخیزداری، مجموعه اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان و شهرستان های تابعه قدردانی نمایم.

شاخص آبخیزهای اقلیم خشک کشور از نگاه آمارهای حوزه معرف و زوجی هرمزگان

ایستگاه آبخیزداری حوزه آبخیز معرف و زوجی دهگین استان هرمزگان در شبکه ایستگاه های 12گانه حوزه های زوجی کشور بعنوان تنها ایستگاه کشور در منطقه خشک، معرف اقلیم مناطق خشک کشور است. بدین جهت داده های آماری این حوزه بیانگر شاخص آبخیزهای کشور در اقلیم خشک در پهنه محدوده همگن این اقلیم و بالطبع آبخیزهای هرمزگان می باشد.
آمارهای فرین یا بعبارت دیگر ترین های آماری حوزه های آبخیز استان در رکوردهای ثبت شده در تنها ایستگاه آبخیزداری استان در حوزه آبخیز معرف و زوجی دهگین در شهرستان رودان بیانگر شاخص های آبخیزداری در اقلیم خشک کشور و خاصه استان هرمزگان است.
داده های ثبت شده در ایستگاه آبخیزداری مذکور بیانگر شرایط خاص اقلیمی با دامنه تغییرات گسترده در بازه ی ثبت پارامترهای اقلیمی و داده مکانی حوزه های آبخیز استان می باشد. به نحوی که نوسانات بارندگی سالانه بالا، شدت بارش زیاد و آستانه سیل خیزی در هرمزگان شاهد ثبت رکورد وقوع رواناب سطحی با بارش 3.8mm  در 10 دقیقه است. این در حالی است که شاهد ثبت بارش 14.4mm نیز در 10 دقیقه در ایستگاه مذکور می باشیم.
در جدول زیر شاخص داده های آماری ایستگاه آبخیزداری استان ارائه شده است :

شاخص داده های آماری ایستگاه آبخیزداری حوزه معرف و زوجی استان هرمزگان

شاخص	پارامتر	مقدار
بارش (mm)	حداکثر بارش روزانه	101
	حداکثر شدت بارش ده دقیقه ای	14.4
	دامنه تغییرات بارش سالیانه	269 _50.2
	میانگین بارش سالیانه	154.6
دمای هوا (c)	دامنه تغییرات	49.9 _ 1.1-
	میانگین سالانه	26.5
دمای 5 سانتی متری سطح خاک (c)	دامنه تغییرات	58.6 _ 3.4-
	میانگین سالیانه	27.7
دمای 20 سانتی متری عمق خاک (c)	دامنه تغییرات	46 _ 9
	میانگین سالیانه	30.1
دمای 50 سانتی متری سطح خاک (c)	دامنه تغییرات	57.2 _ 11.1
	میانگین سالیانه	30.5
رطوبت نسبی (%)	دامنه تغییرات	99 _ 2.8
	میانگین سالیانه	45.1
رطوبت خاک (%)	دامنه تغییرات	28.5 _ 9
	میانگین سالیانه	11.5
فشار هوا (mbar)	دامنه تغییرات	973.7 _ 935.8
	میانگین سالیانه	954
تبخیر (mm)	دامنه تغییرات ماهانه و سالانه	ماهانه 450 _116.1 سالانه 3696.6 _ 3051.7
	میانگین سالیانه	3271.9
باد (m/s)	دامنه تغییرات	8 . 16 _ 0
	میانگین سالیانه	3.1
رکورد آستانه سیلخیزی	حداکثر بارش (mm/10min)	8 . 3
رواناب حوزه نمونه (m3)	دامنه تغییرات	32100 _ 12
	میانگین سالانه	15143.2
رواناب حوزه شاهد (m3)	دامنه تغییرات	51750 _ 594
	میانگین سالانه	28198
نفوذپذیری تجمعی حوزه نمونه (cm)	دامنه تغییرات	64.4 _ 10.4
نفوذپذیری تجمعی حوزه شاهد (cm)	دامنه تغییرات	45.2 _ 5.8
رسوب پلات حوزه نمونه (g/L)	دامنه تغییرات	4 _ 0.1
	میانگین سالانه	0.7
رسوب پلات حوزه شاهد (g/L)	دامنه تغییرات	4.5 _ 0.1
	میانگین سالانه	0.72
چاه پیزومتری (m)	دامنه تغییرات	15.4 _ 14.6
پوشش گیاهی حوزه نمونه (kg در هکتار )	دامنه تغییرات	6.5 _ 3.1
پوشش گیاهی حوزه شاهد (kg در هکتار )	دامنه تغییرات	2.9 _ 0.6

    

نوسانات زیاد شاخص های اقلیمی من جمله دامنه تغییرات بارش سالانه از 50 تا 170 میلیمتر، تغییرات دمایی از 1- تا 50 درجه، تبخیر بالای 3 متر در سال و موارد متعدد دیگر  از قبیل آستانه سیلخیزی پایین 3.8 میلیمتر در 10 دقیقه همه و همه از خصوصیات اقلیمی آبخیزهای مناطق خشک نظیر استان هرمزگان است.

 

آبخیزداری با همت خیرین به مدد حیات وحش آمد

هرمزگان چله تابستان امسال را در حالی پشت سر گذاشت که با تداوم خشکسالی طولانی مدت حاکم در سال جاری کمترین میزان بارندگی را در سطح کشور دریافت کرد. تحت این شرایط، کم آبی و بی آبی به شدت بخش های مختلف را در استان با چالش مواجه کرده است. یکی از این بخش ها که کمتر مورد توجه قرار گرفته است حیات وحش استان است. وقایع مشاهده شده در چند ماه اخیر حکایت از وضع دردناک این زبان بسته ها دارد تا جائیکه قلب مردم مهربان هرمزگان را به شدت جریحه دار نموده است. هر از چند گاهی خبر از تلفات این منابع ارزشمند به گوش می رسد. یکبار آهو از فرط تشنگی بصورت دسته جمعی خود را به آب انبار شرب مردم می اندازند و غرق می شوند. بار دیگر جمعیتی بچه تیهو در کنار چشمه خشک شده بی رمق در حال جان دادن توسط رهگذری با کنار زدن خاک مرطوب مظهر چشمه و رساندن چندباره جوجه های نیمه جان به آب، آنها را از مرگ قطعی نجات می دهد. دیدن این وضعیت برای مردم در غرب استان غیرقابل تحمل می گردد و در جای جای منطقه دست به اقدامات زیبا، انسانی و خداپسندانه می زنند. در منطقه بستک گروه های حامی طبیعت برکه ها را لایروبی میکنند با ابداع، ظروف آب از لاستیک خوردو ساخته و در مناطق حیات وحش قرار می دهند.

اما خیرین نیک اندیش این بار فراتر از خواهش ها و نیازهای انسانی برای این مخلوقات مظلوم خدا در این شرایط سخت آستین بالا زده و کاری اساسی و درازمدت انجام دادند. در روستای کوه بدو از توابع بندرلنگه با هماهنگی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اقدام به ساخت سازه سد آبخیزداری با هدف تامین آب شرب حیات وحش کردند که سالانه ظرفیت مهار 850 هزارمترمکعب آب دارد. این کار قشنگ و ارزشمند برای اولین بار توسط خیرین در کشور انجام می گیرد و از این بابت باید به مردم هرمزگان و نیکوکاران این دیار تبریک و احسنت گفت.  یقیناٌ پاداش دنیوی و اخروی آنان نزد خالق آن مخلوقات زبان بسته محفوظ خواهد بود.

آبخیزداری هرمزگان در کشور اول شد

 بر اساس ارزشیابی صورت گرفته از سوی سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور، آبخیزداری هرمزگان حائز رتبه برتر در سطح کشور شناخته شد.این موضوع طی ابلاغیه معاون محترم وزیر و رئیس سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور اعلام و بر اساس شاخص های ارزیابی صورت گرفته هرمزگان در بین استانهای کشور موفق به کسب این جایگاه گردید.

کمیت و کیفیت اجرای طرحها و پروژه های آبخیزداری، عملکرد فیزیکی و ریالی مطلوب و بهنگام، جلب مشارکت مردم بالاخص خیرین در اجرای طرحها و پروژه ها، انجام طرحهای مطالعاتی جدید و متنوع و ارتقای منابع اعتبارات استان مطابق نظریه کارشناسان محترم ارزیاب از جمله شاخص های موفقیت آبخیزداری استان بوده است.

با عنایت به اهمیت فعالیت آبخیزداری در اقلیم خشک هرمزگان و پیشینه آن که به شکل دانش بومی ارزشمند در جای جای این استان متبلور است، کسب جایگاه نخست کشوری بواسطه مشارکت واقعی مردم و مساعی پرسنل سختکوش مجموعه آبخیزداری برازنده این آب و خاک و مردمان نجیب و مشارکت جوی هرمزگان است.

بارش های تابستانه در مناطقی از هرمزگان

هرمزگان در سال جاری با کاهش قابل ملاحظه سهم نزولات جوی در بین استانهای کشور با خشکسالی حاد و کمبود شدید آب مواجه گردیده است. 

تداوم خشکسالی از نگاه آمار بارندگی در استان هرمزگان

نام شهرستان	بارندگی سال زراعی 93-94	بارندگی سال زراعی گذشته  92-93	میانگین بلند مدت	بارندگی سال زراعی جاری نسبت به (درصد)		میانگین کل سالانه ایستگاه
				سال قبل	میانگین بلند مدت
ابوموسی	21.1	247.3	124.3	91-	83-	125
بستک	29.1	261.5
بشاگرد	93	236.2		61-
بندرخمیر	17.7	188		91-
بندرعباس	133.8	299.9	156	55-	14-	163
بندرلنگه	19	143.6	119.5	87-	84-	121
پارسیان	53.1	320		83-
جاسک	49.4	174.4	109.8	72-	55-	110
حاجی آباد	121.3	191.6	147.9	37-	18-	160
رودان	127.8	311.3	204.5	59-	38-	207
سیری	29.3	229.2	123.4	87-	76-	125
قشم(فرودگاه)	2.3	139.8	129.9	98-	98-	132
قشم	56	230.9	109	98-	95-	109
کیش	25.1	222.2	142.6	89-	82-	145
لاوان	68.6	246.9	129.9	72-	47-	130
میناب	112.7	202.5	194.9	44-	42-	196

در این بین علاوه بر مشکلات کم آبی در بخشهای شرب، کشاورزی و سایر بخش ها آنچه در یکماهه اخیر بیش از پیش نمایان شد و قلب مردم طبیعت دوست هرمزگان را بویژه در مناطق غرب استان متاثر ساخت شرایط سخت حیات وحش و تلفات دردناک وحوش بود. با خشک شدن منابع آبی چشمه ها، آبگیرها،برکه ها و ... پرندگان مختلف نظیر کبک و تیهو ، آهو،جبیرو دیگر وحوش با ارزش استان از فرط تشنگی بعضعا بصورت دسته جمعی جان باختند.

طی روزهای گذشته در دهه سوم تیرماه 1394 مناطقی از هرمزگان پس از مدت ها انتظار بارش شاهد بارندگی بود. این بارش ها به میزان 30 تا 40 میلی متر عمدتا تحت تاثیر پدیده مونسون و شرایط جوی محلی در روزهای بیستم تا بیست و سوم تیرماه در شهرستان های بشاگرد، حاجی آباد و بستک حادث شد و تعداد 27 سازه آبخیزداری آبگیری و 12 میلیون مترمکعب از سیلابهای فصلی تابستانه مهار گردید.